System dla sygnalistów w szpitalu: sygnał o bezpieczeństwie pacjentów

Co mówi ustawa w tej sytuacji

Zdrowie publiczne, bezpieczeństwo produktów (w tym wyrobów medycznych) i ochrona danych osobowych są w katalogu naruszeń z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów. Szpital, jako podmiot leczniczy zatrudniający zwykle setki osób, w tym lekarzy na kontraktach, którzy również liczą się do progu, ma obowiązek procedury zgłoszeń wewnętrznych. Szpital publiczny jest dodatkowo objęty kategorią konstytucyjnych praw i wolności w relacjach z władzą publiczną.

Pielęgniarka, lekarz rezydent, salowa i technik na kontrakcie są sygnalistami w rozumieniu art. 4. Ochrona przed odwetem obejmuje między innymi niekorzystną zmianę rozkładu czasu pracy i pominięcie w szkoleniach, czyli dokładnie te narzędzia, którymi w szpitalu wyraża się dezaprobatę.

Tajemnica zawodów medycznych wyłącza spod ustawy informacje nią objęte (art. 5), ale nie wyłącza zgłoszenia o naruszeniu procedury bezpieczeństwa; przedmiotem zgłoszenia jest praktyka oddziału, nie dane konkretnego pacjenta.

Na co zwrócić uwagę przy wdrożeniu

1. Ścieżka omijająca oddział. Osoba prowadząca sprawę nie może być ordynatorem ani pielęgniarką oddziałową oddziału, którego zgłoszenie dotyczy. Procedura powinna wskazywać osobę spoza pionu medycznego albo pełnomocnika ds. jakości z uprawnieniami niezależnymi od dyrekcji medycznej.
2. Zgłoszenie z telefonu w czasie dyżuru. Formularz musi zapisywać wersję roboczą i pozwalać na dokończenie po zmianie, bez limitu czasu.
3. Termin 7 dni w organizacji pracującej na dyżurach. Osoba prowadząca bywa na urlopie albo na L4. Potwierdzenie i eskalacja muszą działać niezależnie od jednej osoby: zastępstwo w systemie, nie w pamięci sekretariatu.
4. Minimalizacja danych pacjentów. Zgłoszenie o procedurze może zawierać dane pacjenta, które nie są potrzebne. Ustawa daje 14 dni na usunięcie danych bez znaczenia dla sprawy, z zachowaniem historii w dzienniku.

Funkcje, które robią różnicę

• Terminy ustawowe liczone automatycznie z eskalacją do osoby nadzorującej, gdy prowadzący nie reaguje (obsługa zgłoszeń).
• Uprawnienia per sprawa i zespoły robocze: sprawa oddziału prowadzona przez zespół jakości, niewidoczna dla kierownictwa tego oddziału (zgodność i uprawnienia).
• Anonimowość i rozmowa przez numer sprawy i PIN: pielęgniarka odpowiada na pytania bez ujawniania, z którego jest oddziału (poufność).
• Dziennik audytu i PDF sprawy z anonimizacją: na kontrolę NFZ, wojewody czy Rzecznika Praw Pacjenta pokazuje się rejestr, nie zapewnienie.
• Repozytorium upoważnień: lekarz kontraktowy w komisji ma pisemne upoważnienie z potwierdzeniem odbioru, jak wymaga art. 8.

Najczęstsze pytania

Czy lekarz na kontrakcie liczy się do progu 50 osób?

Tak. Do liczby osób wykonujących pracę zarobkową wlicza się osoby świadczące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, jeśli nie zatrudniają do tej pracy innych osób. Lekarz prowadzący jednoosobową praktykę na kontrakcie ze szpitalem wchodzi do rachunku.

Czy zgłoszenie do NFZ albo Rzecznika Praw Pacjenta jest zgłoszeniem zewnętrznym?

Zgłoszenie zewnętrzne w rozumieniu ustawy kieruje się do Rzecznika Praw Obywatelskich albo organu publicznego właściwego do podjęcia działań następczych. Organ nadzoru nad szpitalem może być takim organem. Sygnalista nie musi najpierw zgłosić sprawy wewnętrznie; kanał wewnętrzny ma być szybszy i bezpieczniejszy, nie obowiązkowy.

Więcej o terminach w artykule Terminy ustawowe: 7 dni, 3 miesiące i rejestr.